Aktualności
Newsy
13-01-2009
Mniejszość i energia główymi tematami rozmów premierów Polski i Litwy
Problemy polskiej mniejszości na Litwie - Karta Polaka, pisownia polskich nazwisk, polskie mienie na Litwie oraz współpraca energetyczna - to główne tematy środowych rozmów premiera Donalda Tuska z szefem litewskiego rządu Andriusem Kubiliusem.
Premier Litwy przyjeżdża w środę do Polski z dwudniową wizytą. Będzie to pierwsza wizyta przedstawiciela władz Litwy w Polsce po wyborach parlamentarnych, które odbyły się w październiku ubiegłego roku. Obie strony - jak zapowiadają - liczą "na nawiązanie lepszych osobistych kontaktów".
Premierzy omówią sytuację mniejszości polskiej na Litwie, m.in. kwestie dotyczące szkolnictwa i pisowni polskich imion i nazwisk.
"Mimo bardzo głębokiej, prawdziwej przyjaźni polsko-litewskiej, dość dobrze sprawdzonej w ostatnich miesiącach, będą też trudne tematy dotyczące wielu spraw, których nie udało się do tej pory rozwiązać" - zapowiedział we wtorek Tusk.
Kwestia pisowni nazwisk polskich na Litwie jest od lat jednym z najbardziej drażliwych problemów w stosunkach polsko-litewskich. Wprowadzenie pisowni nazwisk polskich na Litwie i litewskich w Polsce z użyciem wszystkich znaków diakrytycznych przewiduje traktat polsko-litewski z roku 1994. W roku 1999 Sąd Konstytucyjny uznał jednak, że nazwiska obywateli Litwy w dokumentach tożsamości powinny być pisane po litewsku.
W styczniu przewodniczący parlamentarnego komitetu prawa i praworządności Stasys Szedbaras zapowiedział, że Sejm Litwy zwróci się do Sądu Konstytucyjnego z prośbą, by raz jeszcze rozpatrzył kwestię pisowni polskich nazwisk. Według Szedbarasa - jeżeli mimo wszystko decyzja Sądu Konstytucyjnego nie będzie przychylna - zostanie rozpatrzona możliwość zapisu w dokumentach nazwiska w dwóch wersjach: litewskiej i oryginalnej z użyciem wszystkich znaków diakrytycznych.
"Polska strona ma pewne oczekiwania. Powiem panu premierowi (Litwy) bardzo otwarcie, że jestem lekko zatroskany, że niektóre z (polskich) oczekiwań zupełnie oczywiste, zgodne ze standardami europejskimi wloką się niemiłosiernie. Nie znajduję żadnego usprawiedliwienia dla tej zwłoki, jeśli chodzi o pisownie polskich nazwisk" - podkreślił Tusk.
Jak dodał, ta sprawa "musi być załatwiona". "Będę ją stawiał otwarcie i dość szorstko" - oświadczył premier.
Tusk powiedział też, że - jeśli chodzi o kolejny temat rozmów - polską własność ziemską na Litwie - to od polityków litewskich wielokrotnie słyszał, że ta sprawa jest "poza Wilnem". "W tej kwestii jestem w stanie zrozumieć, że sprawa nie jest tak prosta. Ale oczekiwałbym od rządu litewskiego bardziej jednoznacznych deklaracji, że będzie pracował na rzecz szybkiego rozwiązania tego problemu" - zaznaczył premier.
"Nie ukrywam, że w niektórych sprawach cierpliwość się też kończy" - przyznał Tusk.
W środę premier Kubilius zasygnalizował, że zostanie powziętych szereg działań w celu rozstrzygania problemów polskich na Litwie. "Sądzimy, że bez zbytnich obietnic możemy je rozstrzygnąć w najbliższym czasie" - zapowiedział.
Inny trudny temat w stosunkach dwustronnych to kwestia Karty Polaka. Strona litewska uważa, że Polska powinna znowelizować ustawę o Karcie Polaka, by wyeliminować z niej zobowiązania wobec państwa polskiego. Niektórzy litewscy politycy uważają bowiem, że posiadanie Karty może wiązać się ze zobowiązaniami wobec Polski, a posłowie, którzy składają przysięgę, nie mogą mieć zobowiązań wobec obcego państwa.
Z kolei w ocenie przedstawicieli polskiego Sejmu, ustawa o Karcie Polaka przyznaje jej posiadaczom uprawnienia na terenie państwa polskiego, całkowicie zgodne ze standardami praw człowieka, a postanowienia ustawy - w tym prawo do swobodnego wyrażania tożsamości narodowej - są w pełni zgodne z prawem litewskim.
Premier podkreślił, że zamieszanie wokół litewskich posłów polskiej narodowości - w związku z Kartą Polaka, wytworzyło atmosferę, która wymaga kilku słów wyjaśnienia.
Obaj politycy będą też rozmawiali o współpracy energetycznej.
Przedstawiciele polskiego rządu wielokrotnie podkreślali, że celem zacieśnienia współpracy energetycznej z Litwą jest zwiększenie bezpieczeństwa dostaw. Polska zmierza do dywersyfikacji źródeł nośników energii oraz solidarności UE w kwestiach energetycznych.
Premierzy będą rozmawiać o budowie mostu energetycznego łączącego polski i litewski systemy energetyczne oraz o odbudowie mocy w elektrowni atomowej w Ignalinie. Stronie litewskiej bardzo zależy na połączeniu swego systemu energetycznego z systemem Polski, gdyż będzie to oznaczało połączenie z systemem energetycznym Zachodu. Obecnie Litwa ma połączenie jedynie z Rosją i jest od niej uzależniona.
Tusk zapewnił, że Polska chce się zaangażować w projekt Ignalina. "Jesteśmy gotowi i zdeterminowani, ale musimy mieć pewność, że to jest interes dla wszystkich zaangażowanych stron" - podkreślił.
Inne tematy rozmów Tuska z Kubiliusem to: realizacja projektów łączących infrastrukturalnie państwa bałtyckie z Polską i resztą Europy (Via Baltica i Rail Baltica).
pap
