- miesiąc -

- dowolny -

styczeń

luty

marzec

kwiecień

maj

czerwiec

lipiec

sierpień

wrzesień

październik

listopad

grudzień

- rok -

- dowolny -

2010

2009

2008

2007

Aktualności   Newsy

Największa mniejszość na świecie

Na całym świecie są świetnie widoczni, a w Polsce też zaczynamy ich dostrzegać. Niepełnosprawni wreszcie przestają być osobami zamkniętymi w czterech ścianach. Nowe przepisy sprawią, że pracodawcy powinni chętniej ich zatrudniać. Jest szansa na wyjście z domu i podjęcie pracy. Rozpoczynamy cykl publikacji o integracji niepełnosprawnych i ich pełnoprawnym miejscu w społeczeństwie i na rynku pracy. Zapraszamy też do dyskusji na naszym forum.

Nie jest łatwo podać dokładne dane dotyczące osób niepełnosprawnych (czy też z niepełnosprawnością, bo tym terminem zastępuje się teraz określenie „osoba niepełnosprawna”). Na ogół zbiera się je przy okazji przeprowadzania spisów. Dane sprzed kilku lat pokazują, że w 2004 roku było w Polsce około 6,2 mln osób z niepełnosprawnością, co stanowiło 16 procent ludności.

Niepełnosprawni uważani są za największą mniejszość na świecie i w Europie. Mniejszość, ponieważ osoby z niepełnosprawnością wciąż napotykają mnóstwo barier w życiu codziennym i dopiero od niedawna (od 1999 r., czyli z chwilą wejścia w życie Traktatu Amsterdamskiego) zostały dostrzeżone przez wspólną politykę państw Unii. I dopiero wówczas została uchwalona Dyrektywa ustanawiająca ramy w zakresie równouprawnienia w zatrudnieniu, a dokładnie – wprowadzająca zakaz dyskryminacji osób z niepełnosprawnością. Zakaz ten dotyczy dostępu do: zatrudnienia, wszystkich rodzajów szkolenia zawodowego i członkostwa w rozmaitych organizacjach zawodowych oraz warunków zatrudnienia (także wynagrodzeń i zwolnień). Dyrektywa ta została przyjęta w listopadzie 2000 r.

Terapeutyczne znaczenie pracy

Praca jest dla osób z niepełnosprawnością bardzo ważna: podbudowuje je psychicznie, sprawia, że nie czują się zmarginalizowane, ale potrzebne, mogą wykorzystać swoje umiejętności, wychodzą z domu, obracają się wśród ludzi i zarabiają. Tymczasem w Polsce tylko co piąty niepełnosprawny pracuje, natomiast w krajach UE średnio co drugi, a w niektórych, jak np. Szwajcaria czy Norwegia, na trzy osoby z niepełnosprawnością dwie utrzymują się z pracy. Skutki takiej sytuacji widać u nas wyraźnie – osoby niepełnosprawne żyją w izolacji i biedzie, zdane na renty (w Polsce otrzymuje je aż 12 proc. ludzi w wieku aktywności zawodowej, podczas gdy w innych krajach UE – 4-6 proc.).

Groźba zawieszenia wypłaty renty

Jednak jest jeszcze druga strona medalu, dzieląca na dodatek rencistów. Otóż bardzo często osoby pobierające rentę przyznaną wskutek powstałej u nich niezdolności do pracy nie podejmują zatrudnienia bo, w świetle naszych przepisów, jeżeli zarobią powyżej 70 proc. średniej krajowej, to zawieszeniu ulegnie część ich renty. Jeśli zaś ich zarobki wyniosą powyżej 130 proc. średniej krajowej – zawieszona zostanie wypłata całej renty.

W jeszcze gorszej sytuacji są osoby pobierające rentę socjalną (a więc te, u których niezdolność do pracy powstała przed 18 rokiem życia). Po przekroczeniu 30 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ostatni kwartał kalendarzowy ZUS zawiesi im prawo do renty. Dlatego tylko 1 proc. tych osób pracował.

Obecnie, od 1 września do 30 listopada 2008 r. obowiązuje próg zarobkowy w wysokości 885,50 zł. W przypadku przekroczenia tego limitu ZUS zawiesza prawo do renty socjalnej, a więc wstrzymuje jej dalszą wypłatę.

W październiku b.r. rentę socjalną otrzymywało 240 tys. osób. Wysokość tej renty to 535 zł brutto.

Liczba osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym zarejestrowanych w Systemie Obsługi Dofinansowania PFRON (w przeliczeniu na pełny etat)

Wyszczególnienie	Wrzesień 2008
Pracownicy niepełnosprawni ogółem w tys.:         w zakładach pracy chronionej       na otwartym rynku pracy   Pracodawcy ogółem         prowadzący zakłady pracy chronionej       otwarty rynek pracy	205,3   166,6 38,7   8744   2159 6585

Dane PFRON wg stanu na dzień 12.11.2008

Platforma.org: Co dla osób z niepełnosprawnością zrobił sejm VI kadencji?
Sławomir Piechota: Uchwalono kilka ustaw, które dotyczą bezpośrednio sytuacji niepełnosprawnych. Pierwsza – to ustawa odstępująca od zawieszenia renty, jeśli osoba niepełnosprawna pracuje. Jest to rewolucja i przełom w polskim myśleniu o osobach z niepełnosprawnością, ale niezwykle ważna wobec niezwykle trudnego do rozwiązania problemu aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych.
Ale prezydent zawetował tę ustawę.
Zawetował, jednak to nie oznacza, że wyrzuciliśmy ją do kosza. Jednak najpierw trzeba powiedzieć, dlaczego ta ustawa jest tak ważna. W Polsce pracuje mniej niż 20 proc. niepełnosprawnych, podczas gdy w Europie jest to około 50 proc. Sama niepełnosprawność nie oznacza jeszcze niemożności wykonywania pracy, zwłaszcza że postęp technologiczny powoduje, że coraz lepiej można wyposażać miejsca pracy tych ludzi – w sposób ułatwiający im pracę.
Wiele badań wskazuje, że osoby z niepełnosprawnością nie podejmują pracy, gdyż boją się, że stracą rentę; przede wszystkim dotyczy to tych, którzy pobierają rentę socjalną. Wynosi ona 535 zł brutto, czyli około 440 zł netto. Jest to niewiele, ale tylko 1 proc. Spośród 240 tys. osób pobierających tę rentę podjęło w tym roku pracę. Prezydent zawetował tę ustawę, ale nie jest przesądzone, czy nie da się tego weta odrzucić.
Jaką strategię planuje Platforma, aby odrzucić prezydenckie weto?

Sławomir Piechota: Zależy to od tego, czy lewica dostrzeże, że zatrudnianie niepełnosprawnych nie polega wyłącznie na dawaniu coraz większych pieniędzy pracodawcom. Od lat PFRON wydaje na ten cel olbrzymie pieniądze, a zmian na lepsze nie widać. Nadal mniej niż 20 proc. niepełnosprawnych pracuje i na poprawę sytuacji nie wpłynęła poprawa stanu naszej gospodarki i spadek bezrobocia.

Kolejna ustawa, która jest już w końcowym etapie procesu legislacyjnego ma na celu zmianę ustawy o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. W tym wypadku mamy do czynienia z koniecznością uznania i wprowadzenia do polskiego porządku prawnego rozporządzenia Komisji Europejskiej z sierpnia tego roku. Nawet jeżeli ta ustawa nie zostałaby przyjęta, to rozporządzenie i tak nas obowiązuje. Ustawa ta jest konieczna, żeby inkorporować do naszego prawa rozporządzenie i nadać mu szczegółowe kryteria, na przykład podstawę, od której liczy się kwoty pomocy dla pracodawcy zatrudniającego osoby niepełnosprawne. Ta kwestia rodzi duże spory. Do tej pory pomoc dla pracodawcy była zryczałtowana i sztywna niezależnie od kwoty wypłacanego osobie niepełnosprawnej wynagrodzenia. Nierzadko zdarzało się, że pracodawca płacił osobie niepełnosprawnej minimalne wynagrodzenie, podczas gdy dofinansowanie, jakie otrzymywał z PFRON mogło wynieść nawet 1800 zł (w przypadku osoby ciężko niepełnosprawnej).

A więc te pieniądze nie zawsze były należycie wykorzystywane.

Tak. Komisja Europejska słusznie nam wytknęła, że te pozostałe po wypłaceniu wynagrodzenia pieniądze często szły na dziwne cele, niekoniecznie związane z osobami niepełnosprawnymi. Teraz Komisja Europejska wprowadziła sztywny limit – pomoc nie może być większa niż 75 proc. kosztów wynagrodzenia. A więc w praktyce może to być ona dużo wyższa niż dotychczas, ale pod warunkiem, że pracodawca płaci niepełnosprawnemu lepsze wynagrodzenie. Jednym słowem dostanie więcej, jeśli sam będzie płacić więcej.

Oto jak wyglądają zmiany w pomocy na zatrudnianie osób niepełnosprawnych od stycznia 2009 r. w świetle opracowywanej ustawy:

	Dofinansowanie z PFRON dla pracodawcy będącego zakł. pracy chronionej
Stopnie niepełnosprawności	Dofinansowanie + składki w 2008 r. (w zł) – średnie wypłacane	Dofinansowanie w 2009 r. (w zł) – możliwy górny pułap (nie więcej niż 75% kosztów wynagrodzenia)	Różnica
Znaczny	Średnio 1491	x
Brak szczególnych niepełnosprawności	1223	2042	+ 819
Ze szczególnymi niepełnosprawnościami	1894	2999	+ 1105
Umiarkowany	Średnio 1221	x
Brak szczególnych niepełnosprawności	1100	1786	+ 686
Ze szczególnymi niepełnosprawnościami	1734	2743	+ 1009
Lekki	Średnio 836	x
Brak szczególnych niepełnosprawności	777	765	- 12
Ze szczególnymi niepełnosprawnościami	1295	1734	+ 483

Na koniec proszę powiedzieć, które z państw UE jest pana zdaniem wzorcowe pod względem rozwiązywania problemów osób niepełnosprawnych.
Wielka Brytania. Olbrzymią wagę przywiązuje się tam do zatrudniania osób z niepełnosprawnością. Dostrzega się zalety takiego podejścia. Równocześnie osoba niepełnosprawna jeśli odrzuci pierwszą propozycję pracy – traci część renty. Gdy odrzuci drugą – traci jeszcze większy procent tego świadczenia. To zdrowe podejście, zmusza ludzi do aktywności, a równocześnie rencista nie boi się pracować i zarabiać.

Podyskutuj na forum